Ga je schamen!

Is u ook opgevallen hoe groot de stofwolken waren die opdwarrelden toen Balkenende IV viel? Even werd ons zelfs het zicht op een zonniger toekomst ontnomen, maar zodra het stof weer enigszins was gaan liggen, blijkt aan de horizon toch iets moois te gloren.

Met gekromde tenen heb ik moeten aanzien hoe de gevallen kopstukken van het kabinet met modder naar elkaar begonnen te gooien. Weinig verheffende discussies in kranten, op tv en op internet hoe het allemaal zo heeft kunnen gebeuren en wie er schuld heeft aan de imagoschade die Nederland nu internationaal oploopt. Ze zouden zich stuk voor stuk dood moeten schamen!

Voor mij, en velen met mij, is het niet zozeer de vraag wie er schuld heeft, al heb ik daar wel een duidelijke mening over. Feit blijft dat Balkenende IV reeds ver over de uiterste houdbaarheidsdatum heen was. Vechtend van het ene dossier naar het andere rollen is bepaald niet bevorderlijk voor stabiliteit en vertrouwen, en het volk smacht inmiddels als nooit tevoren naar daadkracht en duidelijkheid. Er is teveel aan de hand, nationaal en internationaal, om deze poppenkast nog één minuut langer te tolereren.

Het is dus aan de politiek om de kalmte te bewaren, leiderschap te tonen en het landsbelang eindelijk boven het persoonlijk belang en het partijbelang te stellen. Veel van de retoriek die ik de afgelopen dagen las en hoorde deden vermoeden dat de verkiezingscampagnes al waren begonnen, maar niets is minder waar. Balkenende IV verlaat een zinkend schip op woeste zee, en ik bespeur nergens enige gevoelens van beschaamdheid bij onze volksvertegenwoordigers. En dat feit alleen stemt tot diepe droefheid, en biedt weinig vertrouwen voor de toekomst.

Vele ogen zullen gericht zijn op de komende gemeenteraadsverkiezingen. Voor veel media zal dat de graadmeter zijn voor de (hopelijk) op handen zijnde algemene verkiezingen. Maar enige voorzichtigheid is daarbij op zijn plaats. Op lokaal niveau spelen namelijk hele andere zaken, en liggen de verhoudingen doorgaans anders. Zaken die lokaal spelen, zoals het wel of niet aanleggen van een rondweg, of een eventuele nieuwe functie voor een markant gebouw in een stad, zijn thema’s die een kiezer uit een andere provincie weinig zeggen en nog minder beïnvloeden. Voor de grotere thema’s ligt dat anders. Doorwerken tot je 67e of een volstrekt onduidelijke kilometerheffing invoeren raken iedereen. Bezuinigingen of juist extra geld naar onderwijs en zorg ook.

Ik ben heel benieuwd op welke termijn er nieuwe verkiezingen komen en welke thema’s er door de diverse partijen tot hun speerpunt zullen worden verkozen. Ik kan er wel een slag naar slaan, maar ik hoop toch dat het gezond verstand bij de meerderheid zal overheersen. Met een beschuldigende vinger naar elkaar blijven wijzen en maar steeds met modder blijven gooien is weinig productief en doet de belangstelling bij de kiezer voor enige politieke richting alleen maar verder afbrokkelen.

De economische problemen die ons land momenteel beleeft zijn astronomisch, en de enige manier om die langdurig het hoofd te bieden lijkt een drastische ingreep in de eigen overheidsfinanciën. Een veel kleiner en efficiënter overheidsapparaat is niet alleen stukken goedkoper, het kan ook sneller ingrijpen op de uitdagingen die er liggen. En die ingrepen zouden niet automatisch lastenverzwaringen moeten zijn. Voor Jan-met-de-pet is het huishoudboekje ook al jaren vrij simpel. Je kunt nu eenmaal niet méér geld uitgeven dan je hebt, en het zou uitermate prettig zijn als het volgende kabinet deze oerwet zou omarmen. Ook met een sterk beperkt budget kun je de juiste dingen doen, al wordt het dan weer wel wat lastiger om jezelf in de picture te spelen met allerlei wilde plannen. Maar dat is dan maar zo. Ook met gezond verstand en terughoudendheid kun je indruk maken. Het duurt alleen misschien wat langer.

22-02-10

Bye Bye Bos

Vorige week schijnt de Amerikaanse vicepresident Joe Biden tegen Wouter Bos: ‘Zo’n vent als jij kunnen we hier goed gebruiken!’ gezegd te hebben. Het gesprek vond plaats in het kader van de Amerikaanse lobby voor een langer verblijf van Nederlandse troepen in Uruzgan.

Toen ik er van hoorde, bekropen mij twee gedachten. De eerste was een parodie op een tekst van Annie M.G. Schmidt:


Ze mogen hem hebben

't Is over, hij zegt me niets meer, ik ben vrij
't Is over, het doet me niks meer, en ik ben blij
Hij is voor mij zomaar een heer
En al die toestanden, dat hoeft niet meer

Die man die thuiskwam, 's avonds laat
Zo moedeloos en prikkelbaar
Dat alles is mijn zorg niet meer
Dat is nou allemaal voor daar
Ze mogen hem hebben

Mijn tweede gedachte was van een heel andere aard. Die behelsde een meer filosofische benadering; een heel nieuw politiek systeem.
Ik vraag me namelijk af waarom we wel op mensen of partijen kunnen stemmen, maar niet op wat ze werkelijk gaan doen? Natuurlijk is er een verschil tussen wat je wilt en de dagelijkse realiteit, maar waarom kan het niet anders? Waarom kan een politieke partij haar verkiezings-programma niet uitbreiden met een uitgewerkt budget?
Stel nu eens voor dat bij de volgende verkiezingen de politieke partijen de kiezer niet alleen om een politiek mandaat vragen, maar ook om een financieel mandaat? Op die manier heeft die kiezer namelijk echt wat te kiezen.

In een parlementaire democratie als de onze, kiezen we mensen van een lijstje die ons de gehele regeerperiode zullen vertegenwoordigen. Op zich is dat een prima systeem, maar als kiezer weet je nooit van te voren wat ze die vier jaar allemaal uit de hoge hoed zullen toveren. En dat kan anders. Als een partij of politieke stroming een mandaat van de kiezer wil, zullen ze vooraf duidelijk onderlinge afspraken moeten maken over wie met wie gaat samenwerken en wat de speerpunten zullen zijn waaraan gewerkt gaat worden. Vooraf. Daarna maken ze een duidelijk budget, en presenteren dat aan de kiezer. Op die manier is kiezen opeens een stuk meer dan het schenken van vertrouwen aan een persoon, of een groep personen, en valt er werkelijk iets te kiezen en te plannen. Bovendien zullen politieke partijen dan een heel stuk beter naar hun achterban moeten luisteren dan nu vaak het geval is.

Gelukkig ben ik niet zo naïef dat ik niet weet dat er een verschil is tussen dat wat je wilt en de dagelijkse realiteit. Maar de dagelijkse realiteit is, in tegenstelling tot wat men ons soms wil doen geloven, ook vaak niet zo heel afwijkend van de zaken die je kunt voorzien. Als je er tenminste even serieus over nadenkt. Dat dan weer wel.

Wim Kan zei ooit: ‘Democratie is de wil van het volk. Elke morgen lees ik stomverbaasd in de krant wat ik nou weer wil..’ Treffender zou ik het zelf niet kunnen verwoorden. Maar ik denk echt dat het omdraaien van het systeem niet alleen de democratie ten goede zou komen, het vergroot ook de betrokkenheid van burgers met politiek, èn andersom. Ongeacht wie er op een gegeven moment aan het roer staat. Al heb ik wel een bepaalde voorkeur wie wel en wie niet…

26-01-10

Hoop

Het is de dag na de overwinning, een klinkende overwinning. Zelden heeft een verkiezing zoveel emoties losgemaakt bij zoveel mensen, en blijdschap en het nauwelijks kunnen geloven streden om de eer als de meest overheersende emotie. Maar zeker ook hoop straalt aan de horizon. Een hoop op betere tijden en een verandering van wat was, in iets wat heel mooi kan worden.
Na 8 jaar Bush was iedereen in de wereld toe aan verandering, dus Obama had, wat dat betreft, het tij ook behoorlijk mee. Hetzelfde tij dat McCain zo vreselijk tegen had. Voor hem lag de ondankbare taak om de Amerikaanse kiezer ervan te overtuigen dat hij het anders zou doen, een overtuiging die hij tot op het laatste moment met verve kracht probeerde bij te zetten, maar welke slechts stuitte op dove oren bij de kiezer.

Ik heb genoten van de mooie beelden en de fraaie toespraak waarin Obama zijn overwinning claimde. Ik heb zeker ook genoten van de tranen en de onbeschrijfelijke vreugde bij zovelen die nooit, zelfs niet in hun stoutste dromen, hadden durven dromen dat er ooit een zwarte man de hoofdbewoner zou kunnen worden van het Witte Huis. Maar nu was het zomaar gebeurd en was er geschiedenis geschreven.
Het beeld dat me overigens van gisteren het meest is bijgebleven is niet dat van een enorme feestende menigte of van uitzinnige fans die huilend voor de camera’s verschenen en nauwelijks een zinnig woord konden uitbrengen. Zelfs niet de beelden van dominee Jesse Jackson, een bekend voorvechter van gelijke rechten en voormalig presidentskandidaat, wier tranen niet alleen ongeloof maar zeker ook spijt uitdrukten. Spijt dat het hem zoveel jaar geleden niet lukte om het Witte Huis te veroveren. Nee, de beelden die me het meest zijn bijgebleven van gisteren kwamen uit eigen land en werden geschoten van Bos en Balkenende bij hun reactie op de uitverkiezing van Obama. En het ging nog niet eens over wat ze nu precies van Obama vonden, ik werd meer getroffen door de scherpe tegenstelling in achtergronden waarvoor de beide heren staand werden geïnterviewd. Bij Balkenende was het een kerk op de achtergrond die het decor vormde voor het vraaggesprek. Treffend wellicht bij een minister-president van Christelijke huize, maar ik kon niet nalaten mezelf af te vragen wie dat achtergrondplaatje bedacht had. Als het voorbedacht was, alle hulde voor de spindoctor, want hij had de kleinburgerlijke moraal van JP niet treffender in beeld kunnen brengen. Hetzelde applaus geldt trouwens ook voor de pr-man van Kawouter Bos. Deze werd namelijk gefilmd, staand voor een houten boekenkast van Lundia. Een boekenkast die vooral opviel door een gebrek aan boeken trouwens, en méér tekenend voor Bos had het dientengevolge ook niet kunnen zijn.
Dat de Amerikanen een zwarte tijd tegemoet gaan moge duidelijk zijn, maar één ding hebben ze toch op ons voor. Het overgrote deel van het volk is dezer dagen bevangen door een gevoel van hoop. Hoop op een betere toekomst en hoop ook op het feit dat ‘the American Dream’ nog steeds bestaat en zomaar opeens werkelijkheid kan worden. Zélfs voor een zwarte man die nog maar zo kort geleden senator werd. Dat wapen van hoop is machtiger dan welk goed doordacht plan dan ook, en kan rare dingen doen met mensen. Het kan hen er namelijk toe bewegen om de meest zware bezuinigingen lijdzaam te ondergaan, omdat daarachter het licht te zien is. Omdat daarachter hoop gloort aan de horizon. En dat is iets waar hier bij ons niet echt meer sprake van is. Nu missen Bos en Balkenende beiden elk soort van charisma en mogen, zeker ook in retorieke zin, niet eens in de schaduw van Obama staan. Voor beide heren gaat namelijk een vergelijk met Bush eerder op. Dat vergelijk zit hem vooral in het feit dat het volk beide heren meer dan moe is en hun verhaaltjes allang niet meer moeiteloos slikt en pikt. Nadat de heren ons eerst trachtten te overtuigen van het feit dat de kredietcrisis ons land wel voorbij zou gaan, komen nu de berichten over de naderende recessie en het gehele kabinet blijft maar met geld strooien. Is het niet richting een bank of andere financiële instelling, dan doet Koenders het wel richting een andere bodemloze of corrupte echoput. Geld dat er feitelijk helemaal niet is en wat straks dan weer door nieuwe bezuinigingen en versoberingen door ons allemaal zal moeten worden opgebracht. Ik kan dan ook alleen maar hopen dat de komst van Obama het begin zal inluiden van een nieuw tijdperk, een tijdperk van hoop, dat eerst de Verenigde Staten overspoelt en daarna zijn weg zal vinden over de rest van de wereld. Verder hoop ik dat de periode tot de volgende verkiezingen zo kort mogelijk zal zijn en dat er, ergens vandaan, ook hier een man of vrouw opstaat met het charisma van een Obama die ons land uit het diepe moeras trekt dat zoveel kabinetten Balkenende hebben nagelaten. IJdele hoop wellicht, want ik zou überhaupt niet weten wie die rol zou kunnen en moeten vervullen. In de Haagse wandelgangen zie ik zo’n figuur niet, en zelf koester ik dergelijke ambities allerminst. Het zal dus wel weer bij hoop blijven, maar luidt het aloude spreekwoord niet: ‘Hoop doet de zotten in vreugde leven’?

06-11-08

Geen gelopen race

Ook al keert het Ierse wedkantoor Paddy Power alvast geld uit aan een ieder die gewed heeft dat Barack Obama de Amerikaanse presidentsverkiezingen gaat winnen, ik ben er alles behalve zeker van dat die uitslag bij voorbaat al vast staat. Nu is deze actie van het wedkantoor bepaald geen indicator van Obama’s succes, want men ging al eerder in de fout. Men keerde in juni j.l. namelijk al € 80.000 uit aan mensen die hadden gewed op een Iers ‘ja’ op het Verdrag van Lissabon, om er even later achter te komen dat de Ieren massaal ‘nee’ hadden gestemd.

Voor mij blijft de grote vraag of Amerika wel rijp is voor haar eerste zwarte president. Als je naar de peilingen kijkt, zeker na het derde en laatste tv debat, zou het antwoord daarop naar een duidelijk ‘ja’ neigen. Volgens de laatste peilingen leidt Obama inmiddels met een comfortabele voorsprong van ruim 10 procent. Toch waag ik het die uitslag te betwijfelen en er de nodige vraagtekens bij te plaatsen.
McCain kwam in het laatste tv debat sterker dan ooit naar voren, maar zijn optreden werd in vele media afgedaan als een laatste wanhoopspoging. Bovendien is Amerika na acht ‘Bush-Years’ hun huidige president méér dan zat. Daar McCain echter tot dezelfde partij behoort als de huidige president, verkeert deze dus in het nadeel. Toch denk ik dat met enige zekerheid gesteld kan worden dat ‘Regular Joe’, in het laatste tv debat treffend gepersonifieerd door Joe ’the Plumber’ Wurzelbacher, in het stemhokje een andere mening zal laten zien dan nu publiekelijk geventileerd wordt. Het zou me dan ook niet verbazen als na 4 november zou blijken dat Amerika, juist in de beslotenheid en anonimiteit van het stemhokje, een meer discriminerende inslag naar boven laat komen, en daarmee aangeeft verre van klaar te zijn voor een zwarte senator als hun president.
Ook Obama realiseert zich terdege dat de race nog niet gelopen is tot op het moment dat de allerlaatste stem binnen en geteld is. Hij riep zijn aanhangers gisteren dan ook op om vooral voor de overwinning te blijven vechten en niet op te geven voor het allerlaatste fluitsignaal van deze verkiezingsstrijd. ‘Die les heb ik van Hillary Clinton geleerd’ verklaarde hij. Ook weet Obama donders goed dat de dagelijkse opiniepeilingen weliswaar een mooi instrument kunnen zijn in de race om het Witte Huis, maar dat deze peilingen ook een totaal verkeerde indruk kunnen wekken. In het verleden is namelijk meermaals gebleken dat een gedoodverfde kandiaat, als puntje bij paaltje komt, opeens toch niet als absolute winnaar uit de bus komt, en dat feit heeft hij zich goed in de oren geknoopt. Voor McCain geldt precies hetzelfde, zij het in omgekeerde richting. De peilingen wijzen Obama nu dan wel als koploper aan, maar als de keizer fysiek zijn stem kenbaar moet maken, kan hij of zij alsnog in het voordeel van McCain beslissen. Alleen de definitief vastgestelde uitslag zal ons leren wie zich straks de nieuwe president van de VS mag noemen.

17-10-08

De kiezer is niet dom!

Volgens opiniepeiler Maurice de Hond hebben kiezers steeds minder binding met de gevestigde partijen als CDA, PvdA en VVD. Overheersend is het gevoel dat er toch niet naar hen wordt geluisterd, een gevoel waarin ik me steeds beter kan vinden.

Op het NOS journaal werd verslag gedaan van het partijcongres van de PvdA, afgelopen weekend in Breda, en mijn mond viel open van verbazing. Vanaf het podium werd het toegestroomde gehoor vooral voorgehouden dat er wel èrg veel geklaagd wordt. Dit kabinet boekt, in de woorden van de diverse PvdA prominenten achter het spreekgestoelte, namelijk wel degelijk vooruitgang, het wordt alleen ´slecht uitgelegd´. In mijn woordenboek heet zoiets een ´schaamteloos understatement´!
Zwalkende standpunten, het ene beweren en vervolgens precies het tegenovergestelde doen en de enorme lastenverzwaringen voor de burger. Zie daar het ´schitterende resultaat´ voor de Nederlandse burger na een kleine twee jaar met de PvdA (mede) aan het roer. En of dat allemaal nog niet genoeg was, vond Bos het ook nog nodig om ons mede te delen dat we maar moesten wennen aan een onveranderd hoge olieprijs. Die zal, door de enorme vraag vanuit landen als India en China, namelijk nooit meer significant dalen. Er zit dus niets anders op dan er maar aan te wennen. Hij vergeet er alleen bij te vermelden dat de regering het allergrootste deel van die literprijs in eigen zak steekt en hij, mocht de olieprijs toch onverhoopt dalen, met een aantal belasting- en accijnsverhogingen de prijs gewoon kunstmatig hoog zal blijven houden. Bos vindt het, met die gedachte in het achterhoofd, daarom ook niet nodig om de (midden)inkomens te compenseren voor die hoge brandstofprijzen, en ziet hij al helemaal geen reden om de geplande BTW verhoging van 1 juli a.s. uit te stellen of helemaal maar af te schaffen. Dat laatste zou tenslotte alleen maar leiden tot ´lastenverzwaring elders´.

Het is alweer een flink aantal jaren geleden, maar ik herinner me het nog goed: de eerste lessen in de beginselen van het boekhouden. Het basisprincipe is simpel: je kunt niet meer geld uitgeven dan je hebt. Maar op de een of andere manier geldt dat principe blijkbaar niet als je deel uitmaakt van de regering. Dan mag je blijkbaar allerlei mooie en geldverslindende plannen bedenken zonder erbij stil te hoeven staan of er eigenlijk wel geld voor is. Het benodigde geld vind je namelijk steevast in de zakken en de portemonnee van de domme en hardwerkende burger. Middels een aantal simpele belasting- en accijnsverhogingen is dat geld namelijk simpelweg ´vrij te maken´ en komt het jouw kant op, en kun je aan de slag. Dat de kosten vervolgens minstens drie keer hoger blijken te zijn dan vooraf geraamd, kun je altijd weer afdoen met een simpel ´foutje, sorry!´, en iedereen is weer happy. Althans, dat denkt men blijkbaar.

Ik blijf het echter opvallend vinden dat een dergelijke manier van handelen in de politiek volledig geaccepteerd lijkt te zijn, terwijl in het bedrijfsleven een dergelijke manier van handelen wordt beschouwd als ´volslagen incompetent´ en bovendien wettelijke grond oplevert voor ontslag. Toch blijven de PvdA prominenten volhouden dat ze het ´blijkbaar niet goed uit kunnen leggen´. Ja, ammehoela! Sommige zaken kun je eenvoudigweg niet uitleggen aan de kiezer, welk verhaal je er ook aan ophangt. De kiezer mag dan vaak reageren vanuit de waan van de dag, vanuit de onderbuik of soms vanuit een gevoel van angst, dom zijn ze toch echt in geen geval. Naïef soms, maar dom absoluut niet. En ja, de kiezer heeft de partij van Bos, in een vlaag van verstandsverbijstering, dan wel een mandaat gegeven in 2006, ik waag het toch ernstig te betwijfelen of Bos, zoals hij zijn gehoor zaterdag nog grappend voor hield, bij de volgende verkiezingen wel ´even´ het aantal van 76 zetels zal weten binnen te halen dat hij nodig heeft voor een absolute meerderheid. Nu weet ik natuurlijk niet in welke kamer Bos die zetels denkt te bemachtigen, al heb ik wel zo´n donkerbruin vermoeden, maar in de Tweede Kamer zal het toch hopelijk niet zijn. Hij zal het, wat mij betreft en in het gunstigste geval, dan toch moeten doen met ingehuurde klapstoeltjes op de publieke tribune. Want, in tegenstelling tot wat er bij de partij blijkbaar wordt gedacht, de kiezer is echt niet zó dom. Natuurlijk weet ik wel dat opiniepeilingen niet de meest betrouwbare graadmeter zijn, maar een terugval in zetels van 33 naar 17 zou toch minstens een páár alarmbellen moeten doen rinkelen. Het zou hem ondertussen toch ook wel duidelijk moeten zijn dat er veel meer aan de hand is bij de kiezer dan alleen maar een gebrekkige pr. De kiezers zijn de voortdurende gedraai, de betutteling, de lastenverzwaringen, de loze beloften en het beschamende regentengedrag van deze regering namelijk méér dan zat! Maar Bos ziet het allemaal niet zo somber. Hij houdt het er gewoon op dat we hem niet snappen, een dat feit dat bij mij inmiddels alle alarmbellen heeft doet rinkelen.

Even leek er nog wat hoop te gloren aan de horizon, toen Rouvoet liet weten de kwestie van de (uitbreiding van de) embryoselectie ´een kabinetscrisis waard te vinden´, maar nu de CU op dit dossier een compromis heeft gezocht, is die hoop voorlopig de bodem weer in geslagen. En terwijl Balkenende zich uitgebreid en op onze kosten laat fêteren bij allerlei sportfestijnen, knarsen de tanden van de uitgeknepen kiezer luider en luider. Zoals het er nu uitziet zullen we weliswaar nog even moeten wachten, maar zodra er weer verkiezingen zijn is de beurt weer aan de kiezer. Wat er dan voor Bos en de PvdA overblijft? Ik heb er zo mijn ideeën over, maar fraai zal het allerminst zijn.

16-08-06