donderdag 29 mei 2008

Bush

Terwijl de regen op het dakraam klettert en in de verte de donder gromt, valt mijn oog op de aankondiging van het boek van Scott McClellan, en mijn bedrukte stemming slaat in één klap om. McClellan was tussen 2003 en 2006 een van de belangrijkste woordvoerders van George W., en heeft sindsdien zijn memoires aan het papier toevertrouwd.
Dergelijke memoires zorgen gegarandeerd voor ophef, zeker als ze gaan over een (nog) zittende president. Journalisten en andere nieuwsjagers zijn er dan als de kippen bij om breeduit verslag te doen van elk kruimeltje roddel en achterklap dat voor meer kijkers of lezers zou kunnen zorgen. De memoires van McClellan vormen daarop geen uitzondering.
McClellan hekelt in zijn boek niet alleen George W., maar heeft ook het nodige op te merken over het kringetje van vertrouwelingen rondom de president. Zo krijgen Condoleeza Rice en Dick Cheney er stevig van langs, net als voormalig adviseur Karl Rove.
Niet dat het boek echt spectaculaire onthullingen voor ons in petto heeft, de meeste beschuldigingen circuleren tenslotte al langer. Toch lijkt het McClellan te gaan lukken om deze oude feiten nieuw leven in te blazen door te stellen dat Bush niet zozeer ´gelogen´ heeft over de inval in Irak, maar dat er op z´n minst is ´gemanipuleerd met de waarheid´. Bovendien omschrijft hij zijn vorige baas als iemand die ervan overtuigd is dat ´alleen oorlogspresidenten een stempel op de geschiedenis kunnen drukken´, een zienswijze die maar weer eens onderstreept dat Bush zo snel mogelijk van het wereldtoneel dient te verdwijnen. Bovendien geeft McClellan, en hij kan het weten tenslotte, zijn voormalige baas een
persoonsomschrijving mee waar de getrouwen van George W. niet bepaald blij mee zullen zijn. Hij omschrijft de president namelijk als ´een intuïtief leider met beperkte intellectuele capaciteiten´. Een feit dat in de rest van de wereld al lang bekend is, maar wat voor de Amerikanen blijkbaar nog steeds groot nieuws blijkt te zijn!
Het meest opvallende vond ik echter dat zowel het Witte Huis als de pers hun uiterste best doet om McClellan nu neer te zetten als iemand die volslagen de weg kwijt is, en een linkse fantast. Met geen woord wordt echter tegengesproken wat er over hun hoogste baas wordt gezegd, en dát is toch wel héél apart!

29-05-08

woensdag 28 mei 2008

Honds

Ik heb medelijden met Eva Hafkamp. Het arme mens moet namelijk, met behulp van een aantal honden, managers bij de overheid gaan trainen op het gebied van communicatie. ´Honden, ´ zo zegt ze, ´zijn bij uitstek geschikt om de leiderschapskwaliteiten van cursisten te meten. De manier waarop ze in de workshop met de hond communiceren en samenwerken zegt alles over hoe ze dat op de werkvloer doen. Als de communicatie niet goed is, raakt de hond in verwarring. Het heeft vaak te maken met leiderschap: een hond heeft een leider nodig.´ Waarvan akte!
Managers, ofwel ´primadonna dictatorus´, is een van de meest succesvolle diersoorten in de werkende maatschappij. Een soort ook die een strategie heeft ontwikkeld die er primair op gericht is de eigen soort in stand te houden, zo nodig ten koste van alles. Momenteel zijn ze nog niet zó ver geëvolueerd dat er speciale ´kleine managertjes´ gekweekt worden, maar ik verwacht dat die evolutionaire misstap binnen afzienbare tijd óók rechtgezet zal worden. Als ik de vergelijking tussen een roedel honden en de gemiddelde werkplek eens wat nader bekijk, vallen een aantal zaken meteen op.
Honden hebben, na jarenlange associatie met de mens, een aangeboren en onbedwingbare neiging om te willen plezieren, een eigenschap die mij, helaas voor het managementgilde, ten ene male ontbeert. Bovendien ben ik er niet van gediend om, bij een meningsverschil of een verschil in inzicht, te worden afgeblaft. Een hond verwacht niet anders van de roedelleider. Toch zijn er ook zeker overeenkomsten te bespeuren. In een hondenroedel gaat het namelijk in eerste plaats om de leider, meestal een mannetje. Hij bepaalt wat er wannéér gebeurt. Uit de drang naar overleving is hij de eerste die eet en de enige die zich mag voortplanten, de rest van de (activiteiten van de) roedel is daaraan volstrekt ondergeschikt. Een tactiek die door vele onzekere managers wordt toegepast, maar in een land als het onze doorgaans niet werkt. Hier hebben we te maken met fenomenen als inspraak, spreken we onze leider(s) ook graag tegen. Bovendien leven we in een cultuur die de neiging heeft overal het compromis voor te zoeken. In de wereld van de hond werkt dat niet. Die gedijt, in tegenstelling tot het overgrote deel van de werknemers, het best bij een simpele hiërarchie en simpele, duidelijke, eensluidende opdrachten. Een hond denkt tenslotte ook niet echt na, die doet braaf wat hem wordt opgedragen. Op onverwachte situaties reageert hij voornamelijk instinctief.
In het moderne management is de werknemer, en de wisselwerking tussen manager en zijn ondergeschikten, verworden tot een getal op een spreadsheet. Het productiviteitspercentage is verreweg belangrijker dan de man of vrouw die de prestatie moet leveren. In het geval er bezuinigd moet worden, verdwijnen éérst de handjes op de werkvloer en pas in allerlaatste instantie de manager zelf. En dan nog het liefst met een bonus die volstrekt onafhankelijk van geleverde prestaties tot stand is gekomen.
Helaas is in de meeste bedrijven en instellingen nog niet altijd doorgedrongen dat managen bovenal mensenwerk is, en bovendien een vak. Een vak dat je niet kunt leren, je hebt het ´in je´ of niet. Een manager die de kunst niet verstaat om zijn mensen te motiveren en het beste uit hen naar boven te halen, kan wel een poging doen om leiding te geven, maar zal geneigd zijn dit op een autoritaire en dictatoriale manier te doen, simpelweg omdat hem andere strategieën ontbreken. En de motivering ´Omdat ik het zeg!´, brengt je doorgaans niet bepaald waar je wezen wilt, het creëert eerder verzet. Een hondentraining is dus prima, maar ´afblaffen´ kunnen de meeste managers zó ook wel. Als er bovendien géén aandacht wordt besteed aan het feit dat een manager te maken heeft met mensen en niet met slaafse honden of statistieken, zal er bitter weinig veranderen.

28-05-08