La Fura dels Baus

Het gebeurt me niet vaak dat ik gegrepen wordt door een theatervoorstelling. Vaak is het niveau bedroevend, of wordt er ronduit slecht geacteerd. De voorstelling die ik echter vrijdagavond in het Parktheater in Eindhoven mocht bijwonen was van een geheel andere categorie.

Het Spaanse gezelschap ‘La Fura dels Baus’ bracht die avond ‘Boris Godunov’, een voorstelling gebaseerd op de gijzeling in het Dubrovka-theater in Moskou van 23 oktober 2002. Die avond vallen Tjetsjeense zelfmoordcommando’s het theater binnen en gijzelen de bezoekers. Ze eisen de terugtrekking van de Russische troepen uit hun land, en dreigen het theater op te blazen als er niet aan hun eisen wordt voldaan. Als de veiligheidstroepen het theater dagen later binnenvallen met behulp van gas, komen 41 terroristen en 129 gijzelaars bij die actie om het leven.

Experimentele theatergroep ‘La Fura’ uit Barcelona, dat bekend staat om zijn spraakmakende en intense stukken, heeft haar nieuwste voorstelling gebaseerd op die gebeurtenissen. Niet dat de gebeurtenissenexact worden nagespeeld, maar regisseur Alex Ollé wil de toeschouwer laten nadenken over universele thema’s als het gevecht om de macht, het gebruik van geweld om iets voor elkaar te krijgen en corruptie. En daarin slaagt de voorstelling buitengewoon.

Als toeschouwer is deze voorstelling duidelijk afwijkend. De verwachtingen zijn dan ook hoog gespannen. Vooraf is uitgebreid gewaarschuwd dat deze voorstelling ‘levensecht’ is. Het foldertje rept zelfs: ‘Voor mensen die op enige wijze gevoelig zijn voor dreiging, geweld en/of agressie, is een waarschuwing op zijn plaats. De minimumleeftijd is 16 jaar.’

Zodra het doek open gaat lijkt het een voorstelling als alle anderen. Er worden op het toneel scènes gespeeld uit de tijd van de Tsaren, maar reeds na tien minuten wordt de toneelvoorstelling wreed verstoord als gemaskerde en zwaar bewapende mannen de zaal binnenstormen. Er worden verschillende schoten gelost en op strategische plekken in de zaal worden explosieven opgesteld. En héél even besef ik me hoe die theaterbezoekers in Moskou zich moeten hebben gevoeld.

Het zal achteraf een van de weinige momenten zijn dat ik me echt in de voorstelling liet meeslepen. Russen die Spaans spreken, talen die ik beide niet machtig ben, storen erg. Bovendien is er gekozen voor boventiteling, wat òòk erg afleidend werkt. Tel daarbij ook nog eens een tenenkrommende vertaling zonder interpunctie op, met hoofdletters waar ze niet horen, en een onduidelijk onderscheid wie welke zinnen heeft uitgesproken, en de magie is er wel zo’n beetje af.
Heb ik er spijt van dat ik deze bijzondere voorstelling heb bezocht? Nee. Ik hou wel van dergelijk belevingstheater, maar ik zou toch een aantal zaken anders doen. Vind ik dat de voorstelling voldaan heeft aan de verwachtingen die in de media gewekt zijn? Ook niet echt.

Er is duidelijk goed over nagedacht en er is veel liefde en aandacht aan de voorstelling besteed. Maar een invasie van politie verbeelden met één lullig politiegolfje is òòk niet bepaald overtuigend.

Toch staan mijn liefste en ik een paar uur later als andere mensen weer buiten. We hebben geen behoefte aan de slachtofferhulp die aanwezig schijnt te zijn, noch enige aandrang om ons met een verfkwast uit te leven op de muur die speciaal daarvoor is aangewezen. De voorstelling heeft ons beiden toch tot nadenken aangezet, en dat is al véél meer dan van menige voorstelling kan worden gezegd. Onze conclusie is dan ook dat we een speciale avond hebben mogen meemaken, waar het nodige op viel aan te merken. Maar het heeft ons ook weer eens met de neus op de feiten gedrukt. Er zijn in deze wereld veel groeperingen die er niet voor terugdeinzen om met de inzet van geweld hun ideologie over te brengen of iets gedaan proberen te krijgen. In onze ogen iets wat erg ver van ons bed staat en ook nooit getolereerd zou mogen worden.

Toch kan ik het niet nalaten om in bed er nog eens over na te denken hoever ik zou kunnen gaan in het bereiken van mijn idealen, of het najagen van iets wat ik als rechtvaardig zie. Zou ik geweld kunnen gebruiken? Zou ik in staat zijn onschuldige omstanders voor mijn zaak op te offeren? Zou ik kunnen moorden?
Nog voor de slaap mij overvalt weet ik één ding zeker: ik hoop maar dat ik mezelf nooit voor dergelijke keuzes geplaatst zie. Ik zou dan namelijk best wel eens héél anders kunnen reageren dan ik nu denk.

02-11-09

Guerrilla Gardeners

Het lijkt wel een golfbeweging. Met een zekere regelmaat komen er van die ´Mannetjes´ voorbij die zó graag naar het geluid van hun eigen stem luisteren dat het niet eens meer gaat om wát ze zeggen, maar louter om het feit dát ze iets zeggen. En eigenlijk verwachten ze dan ook nog dat de omgeving vervalt in een gepast zwijgen zolang ze spreken. Exponenten van dit gedrag zijn overal te vinden, van voetbalcommentatoren tot columnisten, en van politici tot het bedrijfsleven. Echter, het gevaar dat ze voor de samenleving vormen wordt schromelijk onderschat.
Overal waar mensen samen komen of samen leven ontstaan, vroeg of laat, problemen. Dat is niets nieuws en dat zal ook altijd zo blijven. Mensen zijn tenslotte allemaal verschillend en hebben hun eigen ideeën en idealen, en dat is maar goed ook. Toch zie je vaak na verloop van tijd mensen opstaan voor wie de retoriek belangrijker blijkt dan de inhoud, en ik vraag me regelmatig af hoe dat nou komt. En, wellicht nèt zo interessant, waarom we er nog naar luisteren ook?
Zo zag ik gisteren in Editie NL een aantal leden van de beweging ´Guerilla Gardeners´ aan het werk op een braakliggend stuk grond in Utrecht. Deze activisten, het fenomeen is komen overwaaien uit Engeland en de VS, worden in ons land gesteund door GroenLinks . Volgens de website van GroenLinks ´leggen ze stadstuinen aan, rollen groene tapijten uit en brengen zaadbommen tot ontploffing. Betrokken bewoners met groene vingers toveren, gewapend met gieter, schop en planten, de stad om in een groene oase. De partij start dit weekend onder de leus ´Dit land kan zoveel groener´ een campagne voor meer en mooier groen heel Nederland. Groen in de leefomgeving heeft veel positieve effecten. Zo nodigt het jong en oud uit tot bewegen, is het een thuis voor dieren en planten, zuivert het de lucht en neemt het CO2 op.´

De woordvoerder van de beweging bij de actie in Utrecht, Arno Bonte, verwoordde het waarom van de actie aldus: ´We hebben heel veel grote steden in Nederland waar heel weinig groen is, en de bewoners willen de stad graag groen maken. Als dat niet gebeurt nemen ze zélf de schop ter hand en de plantjes en gaan plantjes planten.´

Ik vind het weer een typisch voorbeeld van de linkse milieu terreur. We leven met z´n allen in Nederland in een democratie en het systeem biedt meer dan genoeg mogelijkheden om dergelijke zaken aan te kaarten en geregeld te krijgen. Het ´gewoon maar gaan doen´ is daar echter niet bij, zeker niet als niet eerst de geëigende weg is bewandeld. Het zou hetzelfde zijn als ik vanmiddag het huis van mijn buren blauw zou gaan schilderen ´omdat blauw zo´n rustgevend effect heeft´. Deze lieden begeven zich op terrein dat niet aan hen toebehoort, of dit nu privé bezit of openbare ruimte betreft, en brengen daar veranderingen aan onder het mom van CO2-reductie. Op zich is initiatief om de eigen buurt op te knappen volmondig toe te juichen, maar dit riekt wel heel erg naar terreur, groene terreur. De beweging had dan ook geen betere naam kunnen kiezen, maar dat geeft de beweging en de uitgevoerde acties nog bepaald geen legitieme basis. Het steunen van een dergelijke beweging is dan ook bepaald verkeerd voor een politieke beweging in een democratisch bestel. Zeker als die beweging serieus genomen wil worden.

22-04-08