Meningen

Nederlanders zijn wereldberoemd om hun meningen. Met een opgeheven vingertje reizen onze bewindslieden al decennia lang over de wereld om andere landen te vertellen dat ze het verkeerd doen. Ik heb daar altijd een verschrikkelijke hekel aan gehad.
Ook in beperktere kring houden we er graag meningen op na. Meningen over veel, zo niet over alles, maar vooral over die zaken die niets met onszelf te maken hebben. Want dan gelden namelijk opeens héél andere regels. Dat zou je hypocriet kunnen noemen, maar aan zo’n uitspraak waag ik mezelf niet. Ik ben bepaald ook niet vrij van zonde zeg maar.
Waar ik me echter heel druk over kan maken is het feit dat ik mensen vaak meningen hoor verkondigen die niet voortkomen uit henzelf. Zo sprak ik laatst een dame die nogal sterk stelling nam ten opzichte van het gedrag van haar onchristelijke buren. Die deden maar en hielden geen rekening met haat begrip van zondagsrust. Op mijn vraag waar voor haar die zondagsrust dan op gestoeld was, kwam het antwoord dat het een begrip uit de bijbel was en dientengevolge dus diende te worden opgevolgd.

Nu ben ik de laatste om deze dame de bijbel te willen afnemen. Het boek bezorgd haar innerlijke rust en een richting om na te volgen in deze krankzinnige wereld. Waar ik een behoorlijk beetje meer moeite mee heb is het feit dat ze alles klakkeloos overneemt wat haar erover wordt verteld. Nergens plaatst ze vraagtekens en zodra er in de kerk iets wordt gezegd is het meteen een vaststaand feit,

Eenzelfde houding bespeurde ik vanmorgen in de krant in een artikel over een middelbare scholier die, na het uitkomen voor zijn homoseksuele geaardheid, stelselmatig werd gepest en geterroriseerd daar een groepje van allochtone klasgenoten. Eenmaal daarop aangesproken werd door het groepje aangevoerd dat homoseksualiteit nu eenmaal niet mag van de islam en dat ze daarom zo reageerden.
Waarom is het toch zo moeilijk om zelf na denken en zelf een mening te vormen over een onderwerp? Natuurlijk worden we de hele dag bestookt met meningen, de televisie, de krant en tijdschriften zitten er vol mee. Maar ontslaat dat ons van de verantwoordelijkheid om die meningen tot ons te nemen en daar vervolgens zelf een mening over te vormen? Ik dacht het toch niet.

Nu besef ik me terdege dat ik het over een hoop onderwerpen wel nooit eens zal worden met een hoop mensen om me heen, maar dat hoeft ook niet. Als een mening goed is onderbouwd kan die prima afwijken van de mijne zonder dat het iemand enige schade zal toebrengen. Maar in menige discussie die ik voer bemerk ik dat een mening niet altijd ergens op is gebaseerd. Vaak is het louter en alleen een herhaling van een invloedrijk iemand er ooit over heeft gezegd. Die mening wordt dan klakkeloos overgenomen en tot waarheid verheven, of die nu gebezigd is door iemand als nationaal uithangbord tegen plastische chirurgie Marijke Helwegen, of een persoon met een iets indrukwekkender status op het wereldtoneel als Ghandi of dr. Martin Luther King. Voor mij zit daar toch wel duidelijk een verschil tussen. De eerste kan ik met goed fatsoen niet eens echt serieus nemen, de laatste twee toch een heel stuk meer. Beide heren hebben doorgaans een heel stuk langer en dieper nagedacht over hun uitspraken, en waren zich daarbij ook nog eens bewust van hun invloed en voorbeeldfunctie, daar waar Marijke Helwegen vooral kakelt ter meerdere eer en glorie van Marijke Helwegen.

In mij jonge jaren heb ik me vreselijk afgezet tegen een heel scala van meningen en opvattingen. En vele daarvan heb ik inmiddels bijgesteld, simpelweg omdat ik erachter kwam dat ze het toch (deels) bij het rechte eind hadden. Dat zie ik overigens geenszins als een nederlaag, meer als het resultaat van iets wat men eufemistisch ook wel ‘ voortschrijdend inzicht’ noemen. Meningen veranderen namelijk. Soms door een toenemende kennis over het specifieke onderwerp, soms simpelweg doordat we meer levenservaring opdoen en meer inzicht krijgen in hoe de dingen werken.

De wereld zit wat dat betreft heel mooi in elkaar: elke volgende generatie stelt de daden en overtuigingen van de vorige generatie (hun ouders) ter discussie. Dat is al eeuwen zo, en al eeuwen zorgt dat er, onder andere, voor dat we ons blijven ontwikkelen. Niet altijd in een richting waarin ik denk dat we ons zouden moeten ontwikkelen, maar dat is altijd nog beter dan star aan het oude blijven vasthouden.

Toch kom ik dagelijks mensen tegen die niet veel verder komen dan leeghoofdig de mening van anderen na te pappagaaien alsof het hun eigen mening betreft. Die mensen zou ik dringend willen uitnodigen die grijze massa onder hun eigen schedeldak eens wat vaker en op een andere manier te benutten. Door het voortdurend stellen van kritische vragen kun je een eigen idee en mening ergens over vormen. Je leert bovendien ook nog eens iets nieuws en krijgt ook nog eens inzicht in andere belevingswerelden dan slechts je eigen kleine wereldje.

Wellicht dat dan ooit een item als ‘Lekker Slim’ van de tv kan verdwijnen, waarin strakke jonge dames een vraag wordt voorgelegd. Gisteren was dat de vraag wat een missionaris is. Beide dames waren zich volledig bewust van het missionaris-standje en concludeerden derhalve dat een missionaris dus een seksuoloog moest zijn. Iets beter dan een kamelen-verzorger, een ander antwoord uit de drie gegeven mogelijkheden, maar nog steeds stuitend fout. Zolang het klokje maar niets te maken heeft met het klepeltje blijven we geteisterd worden door dergelijke leeghoofden en na-praters. En nee, iets wordt bepaald niet meer waar als je het harder gaat verkondigen!

25-04-09

Vrijheid

Waar moet een mens in hemelsnaam naar toe op de wereld om verlost te zijn van de (mede)mens en zijn voortdurende gezeur over wat ik wel en niet mag denken of zeggen? Het lijkt wel of er geen plek meer op deze wereld is waar je in absolute vrijheid kunt zijn wie je bent en mag denken wat je wilt. Let op: ik zeg héél bewust denken. Het is namelijk niet zo dat ik vind dat je alles wat je denkt ook maar meteen moet willen zeggen. Dat laatste is soms zéér aantrekkelijk, maar mijns inziens meer gebaat bij een dosis nuance en respect voor de ander. Oòk als dat respect overduidelijk niet wederzijds is trouwens.
Onderdrukking, overheersing en beperking van vrijheden. Je kunt geen krant meer openslaan zonder er over te lezen. En dat bracht mij aan het denken over hoe het zou zijn als ik me in een situatie zou bevinden waarin er anderen zouden zijn die bepaalden wat ik wel en niet macht. De conclusie kwam snel: niet goed. Ik gedij namelijk niet goed in een al te beperkende omgeving. Sterker nog, ik word vreselijk opstandig als ik me niet vrij voel om te handelen en te denken zoals ik dat zelf wil. Niet dat ik mijn dagen slijt met het beledigen of het bedreigen van anderen, allerminst zelfs, maar beperking is niet mijn ding. Daarom is het ook maar goed dat de krijgsmacht destijds besloot mij ‘voorgoed ongeschikt’ te verklaren. Ik denk dat ik binnen de kortste keren met de officieren overhoop had gelegen. Iemand die op een paar centimeter van mijn gezicht gaat staan schreeuwen dat ik niet deug of iets verkeerd doe, heeft noch mijn respect, noch zal hij dat snel verwerven. Hetzelfde principe zou gelden als ik in de gevangenis terecht zou komen. Ik denk dat ik binnen de kortste keren knettergek (mede dankzij Wilders is dat weer een geaccepteerd woord in onze taal) zou worden van dat gebrek aan bewegingsvrijheid en het me moeten onderwerpen aan een regime. Niet dat ik enige criminele activiteit gepleegd heb overigens, dus de kans dat ik er terecht kom is klein.
Wat het overigens precies is in mij dat zo’n enorme drang naar vrijheid oproept weet ik niet, maar ik loop al zolang ik weet regelmatig tegen die grenzen aan. Op school vooral bij godsdienstles. Zo zat ik o.a. op een zéér Christelijke lagere school waar de dag begon en eindigde met gebed. Van huis uit niet in die traditie opgevoed bekeek ik het met wat afstand en vond dat het best kon. Anders werd het toen ik op een van de middelbare scholen, ook zeer Christelijk, gedwongen werd een bijbel aan te schaffen. Het feit dat ik dat weigerde vervroegde bijna het feit dat ik van die school af zou gaan. Iets wat niet veel later, en om een heel andere reden alsnog gebeurde, maar goed. Voor de duidelijkheid: het was niet dat ik de lessen over de bijbel niet wilde volgen, maar ik voelde me gedwongen een manier van denken te accepteren die niet de mijne was. En die houding is eigenlijk altijd gebleven.
Een paar jaar later liep ik, zij het op een iets andere manier, tegen dezelfde barrière aan. Dat was op het moment dat ik filosofie ging doen in Amsterdam. Allereerst voelde ik me erg op mijn plek, omdat werd gezegd dat ik niets hoefde te leren. Alles wat voor mijn verdere leven belangrijk was bleef toch wel ergens ‘plakken’. En dat bleek. Het ging een paar semesters goed, tot het moment dat ik moest gaan mediteren. Nu is mediteren niet mijn ding, maar ik was er wellicht in meegegaan als er niet een bepaalde voorwaarde aan vast had gezeten. Om te mogen mediteren diende ik eerst geïnitieerd te worden, en daarvoor moest er iemand speciaal uit Engeland over komen. Op zich al vreemd, maar deze meneer moest ik minimaal een kwart van mijn maandelijks inkomen afstaan, netto. Enigszins verbaasd vroeg ik waarom ze dat als vereiste hadden gesteld, en kreeg als antwoord dat ik voor de ‘eer’ offers moest willen brengen. Ik heb die ‘eer’ vervolgens maar aan mij voorbij laten gaan. Niet dat ik een dergelijk bedrag niet had kunnen of willen betalen, maar het ging helemaal om de manier waarop. Die stond, en staat, me ernstig tegen.
In mijn werkzame leven heb ik het ook meermalen gemerkt. Een aantal keer trof ik managers die dermate onzeker waren dat ze krampachtig hun ondergeschikten in toom moesten houden. Alles moest op één manier, de zijne. En ook daar kan ik best mee leven, mits het een juiste manier is en niet richting de afgrond gaat. Iets wat het elke keer waarover ik spreek juist wel deed.
Ben ik dan zo’n onmogelijk persoon? Nee, bepaald niet. Ik vind dat ik behoorlijk mellow door het leven ga. Ik heb vele vrienden en kan het met de meeste mensen prima vinden. Je moet één ding alleen niet doen, en dat is me in mijn vrijheid beknotten. Mijn vrijheid is me heilig, en iets waarvan ik alleen uit vrije wil iets wil inleveren. En is dat vervelend? Nee hoor, alles behalve. Soms lever ik graag een stukje in om er ook heel veel voor terug te krijgen.
In dat kader bezien is mijn stap naar het zelfstandig ondernemerschap dan ook voor mij de juiste. Ik kan dan eindelijk de zaken op mijn eigen manier regelen en doen, en als ik er een zooitje van maak merk ik dat zelf als eerste. Maar gelukkig zal dat me niet snel gebeuren. Ik bereid me immer goed voor en laat me uitgebreid informeren. Ik luister veel naar de mensen die ik spreek, en pik daaruit de zaken die voor mij belangrijk of handig zijn. Verder trek ik mijn eigen plan en laat de ander meer dan genoeg ruimte hetzelfde te doen. Ieder op zijn eigen manier en ik op de mijne, dáár gaat het om. En in alle vrijheid.

23-01-09