Vertaalfoutje?

God schiep de wereld niet, maar scheidde slechts hemel en aarde. Met die zin begon het artikel in de krant vanmorgen. In het artikel vallen vertegenwoordigers van verschillende geloofsrichtingen over elkaar heen. Vooral om maar duidelijk te laten zijn dat met een eventueel verkeerde vertaling van het Hebreeuwse woord ‘Bara’ (in schiep in plaats van in scheidde), het geloof geenszins omvalt. Ik vraag het me echter af. Er is namelijk nogal een verschil tussen om uit niets de wereld en alles wat daarop leeft te scheppen, of ingrijpen in een wereld die er al was.

De controverse die Ellen van Wolde, hoogleraar Exegese (=uitleg) van het Oude Testament te Nijmegen, met haar woorden opwerpt is alles behalve nieuw. Reeds anderhalve eeuw wordt er geruzied over de juiste vertaling en interpretatie van de tekst van Genesis 1, en met deze stellingname is dat geruzie voorlopig nog niet voorbij ook.

Maar dat een verkeerde vertaling nogal grote gevolgen kan hebben, blijkt uit het humoristische verhaal over Paus Johannes Paulus II, oorspronkelijk in het Engels, die na zijn overlijden in de Hemel komt en daar mag studeren in alle geschriften die er ooit over God en het geloof zijn verschenen. Maandenlang bestudeert de man de geschriften, tot hij op een gegeven moment bij een geschrift komt dat hem stijl achterover doet slaan. In het geschrift wordt namelijk beschreven hoe katholieke geestelijken behoren te leven. Bij bestudering van de tekst blijkt er echter niet celibate (=celibaat), maar celibrate (=vieren) in de tekst te staan.
Een klein, maar behoorlijk significant verschil, dat nogal wat mensen een heel andere kijk op het leven zou hebben gegeven als de juiste vertaling en schrijfwijze zou zijn gehanteerd.

Voor mij behelst deze discussie niet meer dan een wetenschappelijk meningsverschil. Voor mij maakt het de bijbel niet meer waar, noch realistischer dan nu. Ik behoor tot die groep van mensen die méér waarde hechten aan de evolutietheorie, ware het niet dat ook deze vooralsnog bepaald niet alle antwoorden biedt. Voor mij is de bijbel een verhaal met een moraal dat, zeker gezien de tijd waarin het is geschreven, een aardig inzicht biedt in de menselijke natuur en de wetmatigheden en omgangsvormen waarmee een samenleving draaiende kan worden gehouden. Het is voor mij dan ook niet meer dan een verhaal, en zeker geen wetboek waaraan enige rechten of claims zouden mogen worden ontleend.

In de kerkelijke geschiedenis zijn er vele voorbeelden te noemen van verschillen in inzicht en interpretatie van de bijbeltekst. Sommige van die twisten leidde tot een afsplitsing en de oprichting van een nieuwe kerk, terwijl andere interpretatieverschillen tot de beeldenstorm en in de 17e eeuw (bijna) tot burgeroorlog leidde.

Moeten gelovigen zich dus zorgen maken dat deze zoveelste controverse aardverschuivingen tot gevolg zal hebben? Wat mij betreft niet, tenzij ze ervan overtuigd zijn dat de bijbel in elk opzicht letterlijk moet worden genomen. Dan kan het anders vertalen van één woord of het verplaatsten van een leesteken wel degelijk tot grote gevolgen leiden.

09-10-09

SCHANDE!

Ik kan er met mijn pet niet bij dat er in Nederland nog steeds zoveel geld wordt besteed aan onderzoek waarvan we de uitkomsten allang kennen! Erger wordt het nog als er op dergelijk onderzoek wordt afgestudeerd of gepromoveerd.

Vandaag promoveert Marius Rietdijk aan de Vrije Universiteit van Amsterdam op onderzoek naar de invloed van beloning en straf op werkprestaties. Uit zijn onderzoek blijkt dat het geven van complimenten betere prestaties oplevert van werknemers. Pardon? Kun je daarop promoveren? Rietdijk laat in het Eindhovens Dagblad weten dat als je resultaten wilt verbeteren, je gedrag moet bijsturen. Dat weet iedere ouder toch al eeuwen? Bovendien heeft Rietdijk ontdekt dat belonen en complimenteren het allerbeste werkt. Dat is pas echt een wereldschokkende conclusie.
In het artikel wordt een voorbeeld uit de praktijk aangehaald, waarbij een bedrijf de productie wilde verhogen. Het plan was om de werknemers op vrijdag vrij te geven als er op donderdag vijf procent extra was geproduceerd. De werknemers wilden dat echter niet, want op die extra vrije dag moesten ze dan met hun vrouw gaan winkelen. Die extra informatie, dat mannen veel dingen liever doen dan met hun vrouw gaan winkelen, is ook al jaren bekend. Men koos uiteindelijk voor een avondje uit en een cadeautje.

Maar gelukkig houdt de leercurve van Rietdijk daar niet op. Hij heeft namelijk ook geleerd dat bij het uitdelen van een stevige straf het gewenste gedrag meteen ophoudt. Hij orakelt verder dat ‘een positieve bijstelling in de praktijk veel duurzamer blijkt te zijn.’ En dat wisten we allemaal gelukkig nog niet.
Zoals gewoonlijk zit de verrassing hem in de staart, want Rietdijk vergast ons op een onvervalst stukje opgedane wijsheid waar écht nog nooit over is nagedacht: ‘De G20 (=samenwerkingsverband van de twintig grootste industrielanden) heeft afgesproken dat bonussen voor bankiers gekoppeld moeten zijn aan prestaties. Dat is wel het minste wat nodig is.’

Ik heb het hele artikel met gekromde tenen zitten lezen, terwijl ik verwoede pogingen bleef doen om het glazuur niet van mijn tanden te laten springen. Wat een ongelooflijke verspilling van tijd en belastinggeld als er iemand op een dergelijk open-deuren-onderzoek kan promoveren! Ik roep minister Plasterk dan ook bij deze op om nog vandaag een stokje te steken voor een dergelijke promotie. Als dit het niveau is van onze nieuwe promovendi is het onderwijs in Nederland nog zieker en méér failliet dat we met z’n allen dachten. Ik heb er dan ook maar één woord voor: SCHANDE!

02-10-09